İklim Haber ve KONDA Araştırma, Türkiye’de kamuoyunun iklim değişikliği algısını ölçmek ve iklim krizi hakkındaki görüşlerini öğrenmek için 2018’den bu yana gerçekleştirdiği araştırmanın bu yıl sekizincisini yayımladı. Rapor, her yıl giderek derinleşen iklim krizinin Türkiye’deki tesirlerine, iklim inkarcılığına, 2025’te TBMM’de kabul edilen İklim Kanunu’na, güç tercihlerine ve orman yangınlarına odaklanıyor. Türkiye çapında 1.980 bireyle hanelerinde görüşme yapılarak gerçekleştirilen yeni araştırmanın sonuçları, İklim Haber’in yeni yayına aldığı internet sayfasından duyuruldu.
İklim inkarcılığı geçtiğimiz yıl İklim Kanunu tartışmaları esnasında, bilhassa toplumsal medyada, öne çıkmış ve TBMM’deki görüşmelerin durmasında tesirli olmuştu. İklim Haber bunun üzerine araştırmada iklim değişikliğinin var olup olmadığına dair toplumun ne düşündüğünü anlamak için bir soru yöneltti. Çalışma sonuçlarına nazaran, Türkiye’de iklim değişikliğinin varlığı toplum genelinde çok güçlü bir kabule sahip. Türkiye’de her 10 şahıstan 9’u iklim değişikliğinin var olduğunu belirtirken, bu kanaatin bilhassa gençlerde, öğrencilerde, üniversite mezunlarında, çağdaş hayat üslubunu benimseyenlerde daha da yaygın olduğu görülüyor. İklim değişikliği yoktur diyenlerin oranı ise %9 civarında.
En Çok Tercih Edilen Güç Kaynağı Güneş ve Rüzgar!
2025 Temmuz ayında Meclis’ten geçen İklim Kanunu ise, Türkiye’de birinci kapsamlı iklim düzenlemesi olmasına karşın toplumun büyük bir kısmı tarafından hâlâ gereğince bilinmiyor. İştirakçilerin %54’ü kanun hakkında bilgisinin olmadığını ya da yetersiz olduğunu belirtirken, kanunu açık biçimde gerçek bulanların oranı epey düşük. Daha yaygın tavır ise, kanunun varlığını olumlu bulmakla birlikte içeriğinin yetersiz olduğu istikametinde.
Çalışma birebir vakitte toplumun güç tercihlerine olan yaklaşımını da irdeliyor. Buna nazaran, yenilenebilir güç kaynakları açık orta en çok tercih edilen seçenekler olarak ön plana çıkıyor. Güneş ve rüzgar gücü tüm yaş, eğitim ve yerleşim kümelerinde güçlü dayanak görüyor. Buna karşılık nükleer ve kömür santralleri, toplumun en fazla karşı çıktığı güç cinsleri olarak işaret ediliyor.
Toplumun %88’i Çok Hava Olaylarının Arttığını Düşünüyor
İklim değişikliği konusundaki kaygının yıllar içindeki değişimi incelendiğinde 2018’den bu yana dalgalı bir trend görülüyor. 2018 sonrasında genel olarak düşüş gösteren kaygı oranları 2022 yılına gelindiğinde en yüksek düzeyine ulaşıyor. Yeni çalışmada ise Türkiye’de her 100 bireyden 64’ü iklim değişikliği konusunda kaygılı olduğunu belirtiyor.
Emisyonların kâfi süratte azaltılmaması ve fosil yakıtlara yapılan yatırımların devam etmesi sonucunda iklim krizinin görünen yüzü olan çok hava olayları da her geçen yıl şiddetlenirken, sayısı artıyor. İştirakçilerin %88’i de son yıllarda sel, fırtına, çok sıcaklık ve kuraklık üzere sistemsiz hava olaylarının arttığını söz ediyor. Bu algı, pandemi sonrası devirde besbelli biçimde güçlenerek 2025 yılında tekrar yükseliş eğilimine giriyor. Bu önermenin birinci ölçüldüğü Mart 2018’deki araştırmada sistemsiz hava olaylarının arttığını düşünenlerin oranı ise %76’ydı.
Araştırma, orman yangınlarının iklim krizinin en somut boyutlarından biri olarak algılandığını ve Türkiye toplumunda orman yangınlarına karşı hazırlık seviyesine ait algının bariz biçimde olumsuz olduğunu ortaya koyuyor. Toplumun %63’ü, önümüzdeki yaz orman yangını yaşanması durumunda ülkenin gereğince hazırlıklı olmadığını düşünüyor.
2026 İklim Siyasetinde ve İrtibatında Türkiye için Kritik Yıl
Araştırma sonuçlarını kıymetlendiren İklim Haber Yayın Yönetmeni Dr. Barış Doğru, iklim kriziyle çabada yurttaşların algılarını hakikat biçimde görmenin kıymetini vurguladı. Sekiz yıldır tekrarlanan araştırmanın gösterdiği en kıymetli bulgunun, Türkiye toplumunun iklim değişikliği konusundaki yüksek farkındalığı olduğunu söyleyen Yanlışsız, “% 9 civarındaki iklim inkarcılığı oranının, dünyanın birçok ülkesine nazaran son derece olumlu olduğunu söyleyebiliriz. Natürel her zamanki üzere sesleri, gerçek güçlerinden çok daha fazla çıkıyor” dedi. COP31’in bu yıl Türkiye’de düzenlenmesinin, iklim siyasetleri konusunun çok daha fazla konuşulmasını sağlayacağının altını çizen Yanlışsız, “Bunu bir fırsat olarak değerlendirmeliyiz. Olağan inkarcıların, yükselen kamuoyu ilgisini manipüle etme tehlikesi de mevcut. Hasebiyle 2026, iklim siyaseti ve bağlantısında Türkiye için kritik bir yıl olacak” dedi.
Sabancı Üniversitesi İstanbul Siyasetler Merkezi (İPM) İklim Çalışmaları Koordinatörü Ümit Şahin, iklim değişikliği yok diyenlerin oranının %9’u bulmasının, hatta bu oranın kentlerde, orta yaş üzerinde ve dindar muhafazakârlarda daha yüksek olmasının artan dezenformasyon kampanyalarının tesirini açıklayabileceğini söylerken şöyle devam etti: “İklim Kanunu tartışmaları sırasındaki kampanyaların daha fazla insanı inkârcı kampa taşımış olması da mümkün. Şayet böyleyse %10’a yakın orandaki inkârcılık COP31 gündemi işgal ettiğinde daha da artabilir ve tesirli olabilir. İklim hareketinin kamuoyunu etkileyebilecek şahıslar aracılığıyla bu mevzuda özel bir çalışma yapması gerekiyor.”
Ember Türkiye ve Kafkaslar Bölge Lideri Ufuk Alparslan ise, gaza verilen takviyenin son bir yılda yükseldiğine dikkat çekerken, bu sonucun Sakarya gaz alanında başlayan yerli üretim nedeniyle gerçekleşmiş olabileceğini söyledi ve şu hatırlatmayı yaptı: “Burada artan üretime karşın, son iki yıldır Türkiye’nin gaz tüketiminde yerli üretimin hissesi kısıtlı kaldı. 2024 yılında gaz tüketiminin %4’ünü karşılayan yerli gaz, 2025 yılının birinci 11 ayında ise artan tüketimle de birlikte yaklaşık %5’ini karşılayabilmiş durumda. Hasebiyle yeni kurulacak bir gaz santrali güç ithalatımızda daha fazla artışa yol açacaktır.”
Kaynak: (KAHA) Kapsül Haber Ajansı
